شش قانون اساسي براي طراحي رژيم هاي غذائي
1- كفايت:
رژيم غذائي متناسب،انرژي و مواد مغذي كافي براي فرد فراهم مي كند، ماده مغذي آهن را در نظر بگيريد هر روز بدن مقداري آهن از دست مي دهد بنابراين بايد آنرا با خوردن غذاهاي حاوي آهن جانشين كرد. فردي كه رژيم مكفي از نظر غذاهاي غني از آهن ندارد، ممكن است علائم كم خوني حاصل از كمبود آهن را نشان دهد. اين شخص ضعيف، خسته و بيحال بنظر ميرسد. سردردهاي مكرر دارد و مي فهمد كه حتي كوچكترين كار ماهيچه اي خستگي و از كار افتادگي را براي او بدنبال دارد. براي جلوگيري از اين علائم كمبود، طراحان رژيم، غذاهايي را كه آهن كافي تأمين مي كنند در نظر مي گيرند و اين موضوع براي ساير مواد مغذي نيز در نظر گرفته مي شود. پس كفايت رژيمي عبارتست از، فراهم كردن همه مواد مغذي، فيبر و انرژي به مقدار كافي براي حفظ سلامتي يا رسيدن به آن.
2- تعادل:
هنر متعادل كردن رژيم به معني مصرف كافي- نه خيلي زياد- هر نوع غذاست، مقداري گوشت يا فرآورده هاي گوشتي را براي آهن و شير و فرآورده هاي آن را براي Ca مصرف كنيد و براي غذاهاي ديگر هم قدري جا نگهداريد، زيرا رژيم حاوي گوشت و شير كفايت لازم را ندارد، براي مواد مغذي ديگر،نياز به غلات،حبوبات، ميوه ها و سبزيجات و... داريم،در واقع تعادل در رژيم كمك به كفايت مطمئن آن مي كند.
3- كنترل انرژي:
طراحي يك رژيم مكفي و متعادل نياز به فكر و مهارت دارد حتي تفكر و مهارت بيشتري براي نوشتن يك رژيم متعادل و با كفايت بدون اينكه زياد بخوريم نياز است، كليد كنترل انرژي مصرفي انتخاب غذاهايي با دانسيته بالاي مواد مغذي است و در نهايت بايد گفت: كنترل انرژي، مديريت مصرف انرژي غذائي است.
4- دانسيته مواد مغذي:
براي خوب خوردن و نه زياد خوردن غذاهائي انتخاب كنيد كه مواد مغذي بيشتري با كمترين انرژي داشته باشند. براي مثال يك ليوان شير بدون چربي و 30 گرم پنير را در نظر بگيريد. پنير داراي دو برابر انرژي بيشتر نسبت به شير است اما Ca برابر دارند. هر دو اين مواد غذائي انتخابهاي عالي از نظر كفايت هستند اما براي كنترل انرژي شير فاقد چربي يا كم چربي انتخاب بهتري است، درست مثل كسي كه مجبور است با بودجه اي معين هزينه هاي اجاره منزل،غذا و لباس و... را بپردازد، كسي هم كه انرژي مجاز محدود دارد، مجبور است مواد مغذي ضروري را با همان مقدار انرژي فراهم كند، پس مقدار مواد مغذي كه يك غذا نسبت به انرژي تامين مي كند، دانسيته آن مواد است،دانسيته مواد مغذي بر كفايت و كنترل انرژي تاثير دارد.
5- ميانه روي:
غذاهاي غني از چربي و قند لذتبخش وانرژي هستند اما نسبتاً مواد مغذي كمي دارند. بعلاوه وقتي به مقدار زياد استفاده شوند وزن را زياد مي كنند. فرد ميانه رو فقط گاهي چنين غذاهائي را ميخورد و اين كاري است كه بصورت خودكار دانسيته مواد مغذي را در رژيم افزايش ميدهد، ميانه روي شامل كفايت، تعادل و كنترل انرژي است.
6- تنوع:
رژيم ممكن است همه خواص توضيح داده شده را داشته باشد ولي فاقد تنوع باشد، پس بايد هر روز انتخابهاي متنوعي از گروههاي غذائي داشته باشيم به چند دليل:
اول) غذاهاي مختلف در هر گروه شامل مواد مغذي متفاوتي هستند براي مثال: در ميان ميوهها توت فرنگي غني از ويتامين ث است در حاليكه گرمك غني از ويتامين آ مي باشد.
دوم) تضميني وجود ندارد كه غذاها عاري از مواد مضر باشند با تنوع رژيم مصرف كننده از هر نوع آلودگي يا مواد مضر مقدار كمتري دريافت مي كند، بعبارت ديگر تنوع در رژيم به رقيق شدن و كمشدن آلوده كننده ها كمك مي كند.
سوم) طبق گفته معروفي تنوع، چاشني زندگي است حتي اگر كسي مكرراً يك ماده غذائي را ميخواهد مصرف كند بايد آنرا به اشكال مختلف و با مواد ديگر استفاده كند، در واقع تنوع رژيمي عبارتست از خوردن غذاهاي متنوع با هم و از ميان گروههاي عمده غذائي و اين مورد متضاد يكنواختي است.
زهره كلامي كارشناس تغذيه
باسلام و احترام به همه شما عزیزان,با تغییر صحیح شیوه های زندگی، نشاط وسلامت خود وخانواده تان را تضمین نمایید.